• ۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۳

    آلاینده های محیطی و سبک زندگی شهری؛ از عوامل شیوع اندومتریوز

    به گزارش خبرنگار مهرخانه، دکتر محمدمهدی آخوندی ریاست پژوهشگاه و رئیس کنگره ضمن معرفی دبیران علمی کنگره، دکتر امیرحسین زرنانی و دکتر عادل شروین، به تبیین اهداف کنگره پرداخت. وی با بیان اینکه اندومتریوز یکی از شایع ترین و پرهزینه ترین بیماری های زنان در ایران و جهان است، افزود: این بیماری سالانه چیزی در حدود 110 میلیارد دلار هزینه برای دولت ها در پی دارد؛ این در حالی است که سرطان های شایع زنان یعنی سرطان سینه و دهانه رحم در جهان حداکثر سالیانه 50 میلیون دلار هزینه درمان دارند. وی افزود: این بیماری در قالب درد و قاعدگی های دردناک مداوم آشکار می شود و متأسفانه پس از 8 تا 10 سال از شروع بیماری، تظاهر پیدا می کند؛ یعنی زمان طلایی درمان را از پزشکان گرفته است. آخوندی خاطرنشان کرد: یکی از نگرانی های این بیماری پنهان بودن آن است که ضمن تحت الشعاع قراردادن مراحل تشخیص و درمان برآورد میزان شیوع آن را نیز با مشکل مواجه کرده است. در سال های اخیر نقش جدی آلودگی آب، هوا، و آلاینده های محیطی در پدیدآمدن این بیماری را نباید نادیده گرفت. با توجه به اینکه اندومتریوز به عنوان یکی از عوامل ناباروری در زنان مطرح است، لزوم تأسیس مراکز درمانی اختصاصی، کلینیک ها، انجمن های علمی و تهیه سرفصل های آموزشی جهت تشخیص زودهنگام بیماری باید مدنظر قرار گیرد. وی تأسیس اولین کلینیک درمان اندومتریوز در ایران در مراکز درمان ناباروری و سقط مکرر ابن سینا را گام مؤثری در راستای شناخت ابعاد این بیماری دانست و همچنین از تأسیس انجمن اندومتریوز ایران در حاشیه برگزاری کنگره خبر داد. دکتر امیر حسین زرنانی ایمونولوژیست و رئیس پژوهشکده نانوتکنولوژی و دبیر علمی کنگره با بیان اینکه آمارهای جهانی حاکی از ابتلای 10 تا 15 درصدی زنان جهان به این بیماری است، افزود: متأسفانه در مورد شیوع ابتلا این بیماری در ایران آمارهای رسمی موجود نیست و این امر کار را برای متخصصان بسیار دشوار نموده است. با توجه به تأثیرات منفی وسیعی که اندومتریوز بر سلامت زنان دارد، نمی توان آن را صرفاً یک بیماری دانست که خود فرد را درگیر می کند، بلکه به دلیل ایجاد اختلال در روابط جنسی در هنگام نزدیکی ناباروری و بعضاً افسردگی، می توان از آن به عنوان بیماری با ابعاد اجتماعی یاد کرد. درمان و پژوهش پیرامون اندومتریوز به یک تیم پزشکی با تخصص های ویژه از جمله متخصص زنان، لاپاراسکوپی، پاتولوژیست، ایمونولوژیست، انکولوژیست، سم شناس و آمارشناس نیازمند است. دکتر حمیدرضا خرم خورشید متحصص ژنتیک و مدیر گروه ژنتیک و تولیدمثل پژوهشگاه ابن سینا به بحث پیرامون علت شناسی و آسیب شناسی بیماری پرداخت و اضافه کرد: کاشت و جایگزینی نابجای بافت رحم در خارج از حفره رحم، خصوصاً در ناحیه لگن و تخمدان ها را اندومتریوز می گویند. بشر از سالیان دور با این بیماری کم و بیش آشنا بوده و بر طبق اسناد تاریخی از حدود 1600 سال قبل از میلاد مسیح این بیماری کشف شده است. میزان فرکانس اندومتریوز در مناطق مختلف متفاوت است، در زنانی که قاعدگی های دردناک و دردهای لگن و یا سابقه ناباروری دارند، احتمال ابتلاء این بیماری به 20 درصد تا 50 درصد می رسد. متوسط سن تشخیص در زنان 25 تا 30 سالگی است. وی افزود: علت پیدایی این بیماری کاملاً مشخص است، اما تئوری هایی در این زمینه مطرح است که قوی ترین آنها به برگشت خون قاعدگی از گردن رحم به داخل حفره لگن و استقرار در قسمت های مختلف آن اشاره دارد. انتقال از طریق عروق خون و لنف، فاکتورهای محیطی و آلاینده های علل ژنتیکی و متاپلازی سلول های حفره لگن در ناحیه ارگان های داخلی نیز از دیگر تئوری ها پیرامون منشأ پدید آمدن اندومتریوز هستند. دکتر خرم خورشید با بیان اینکه اندومتریوز یک بیماری چند عاملی(multi factorial) است و از محیط و زنتیک به طور همزمان تأثیر می پذیرد، گفت: علل بروز و شیوع آن در نواحی مختلف متفاوت است و با توجه به اینکه زمینه های ژنتیکی و عوامل محیطی در جهت های مختلف از یکدیگر متفاوت است، آمارهای تهیه شده در کشورهای دیگر پیرامون بروز شیوع این بیماری قابل تعمیم به کشور ما نیست وی همچنین به بعضی از خصوصیات این بیماری اشاره کرد. ژن های متعددی در به وجودآمدن این بیماری مؤثر است به طوری که بر طبق یک بررسی در آمریکا بیش از 700 ژن در پدیدآمدن اندومتریوز مؤثر دانسته شده اند. هرچه بروز بیماری شدیدتر باشد، میزان عود مجدد خصوصاً در اقوام درجه یک، دو، سه بیستر است. هرچه تعداد بیشتری در یک فامیل مبتلا شوند و یا در اقوام نزدیک تر باشد، احتمال ابتلاء افزایش می یابد. هرچه بیماری در سنین پایین تر در فرد ظاهر شود، حاکی از شدت آن است. بروز بیماری در مادر احتمال ابتلا دختر را افزایش می دهد، همچنین ابتلا یکی از دوقلوها احتمال ابتلاء دیگری را به دنبال دارد. در ادامه دکتر عادل شروین متخصص زنان و فوق تخصص لاپاراسکوپی دبیر علمی کنگره به ارائه پیشنهاداتی در زمینه تشخیص و درمان اندومتریوز پرداخت. وی با بیان اینکه در واقع اندومتریوز یک سرطان خوش خیم است، افزود: متأسفانه پزشکان ما متکی به داروهای طبی هستند که این امر خود باعث تأخیر در درمان و سرپوش گذاشتن به جای درمان است. درمان طلایی(استاندارد) اندومتریوز تنها لاپاراسکوپی است و درمان طبی بدون جراحی جایگاهی در درمان این بیماری ندارد. دکتر شروین افزود: ما در ایران با نوع خاصی از شیوع اندومتریوز مواجه هستیم که در جهان مشابه آن وجود ندارد و حاکی از پیشرفت این بیماری در ایران است. لذا جای خالی رشته فوق تخصصی اندومتریوز در آموزش پزشکی بسیار احساس می شود. وی تأکید کرد: پژوهش و درمان در زمینه اندومتریوز باید پا به پای یکدیگر و در یک سو حرکت کند. مراکز فوق تخصصی ویژه درمان در کنار مراکز پزوهشی به تشخیص، درمان و شناخت ابعاد وسیع این بیماری کمک می کند. همچنین تربیت جراحان ماهر نتیجه بخش بودن عمل لاپاراسکوپی حائز اهمیت است، زیرا این جراحی بسیار حساس و پیچیده است. شریان های بزرگ، اعصاب، مثانه، روده و ... ممکن است در این بیماری درگیر شده باشند که اگر جراح تکنیک لازم را نداشته باشد، احتمال دارد مشکلات جبران ناپذیری برای بیمار به دنبال داشته باشد. افزایش آگاهی های خانواده ها خصوصاً زنان به عنوان رکن اصلی خانواده پیرامون علل و عوامل این بیماری در جدی گرفتن هشدارهای بیماری، تشخیص زودهنگام و مراجعه به موقع به پزشک، در درمان سریع و موفق بیماری نقش بسزایی دارد. وی در پایان در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران در مورد محدوه شیوع اندومتریوز در ایران استان های تهران و اصفهان را به دلیل آلاینده های محیطی شدید و سبک خاص زندگی شهری رکورددارشدت و شیوع بیماری اندومتریوز در ایران دانست.